SİHİRLİ TUŞLAR

Müzik ruhun gıdasımıdır bilinmez ama bazıları için çocuklukta başlayan bir tutku, bir yaşam biçimi. Aynı zamanda global bir dil adeta! Sevinçlerimizi, üzüntülerimizi, mutluluklarımızı, isyanlarımızı kısacası bütün duygularımızı anlatmanın en direkt yolu.

Müzik ruhun gıdasımıdır bilinmez ama bazıları için çocuklukta başlayan bir tutku, bir yaşam biçimi. Aynı zamanda global bir dil adeta! Sevinçlerimizi, üzüntülerimizi, mutluluklarımızı, isyanlarımızı kısacası bütün duygularımızı anlatmanın en direkt yolu. Bir çok farklı tarz, bir çok farklı enstrüman bizleri alıp götürür başka diyarlara.

 

Hemen hemen her tarz müzikte kullanılan ama tek başına bir virtüözde kendisi gibi devleşen piyano hakkında ne kadar bilgimiz var acaba? Piyano (veya nadir olarak kullanılan İtalyanca ismiyle Pianoforte), tuşlu bir çalgıdır. Piyanoda ses, teller vasıtasıyla elde edilir. Piyanonun tuşlarına basıldığında içindeki tahta çekiç tellere vurarak sesi oluşturur. Tahta çekicin tellere vurmasından dolayı piyano vurmalı müzik aleti sanılır. Piyano klasik ve caz müzikte yaygın olarak kullanılır. Solo performanslar, ansambl, oda müziği, eşlik, bestecilik ve prova için oldukça uygun bir enstrümandır. Piyano taşınabilir bir enstrüman olmamasına ve genelde pahalı olmasına rağmen çok yönlülüğü ve aynı anda birçok yerde bulunma özelliği ile dünyanın en yaygın olarak kullanılan enstrümanlarından biridir. Akustik piyanolar genellikle ses tahtasını ve metal telleri çevreleyen aynı zamanda koruyan ahşap kasadan oluşmakla birlikte 88 tuşa (52 beyaz tuş, 36 siyah tuş) sahiptir. Piyano, tuşlarına basıldığında içerisindeki teller aracılığıyla ses çıkarır, tuş bırakıldığında ise teller damper (titreşim azaltan parça) yoluyla susturulur. Fakat pedallar yardımıyla tuşlardan parmaklar kaldırmasına rağmen sesi uzatmak mümkündür. Piyanoda herhangi bir tuşa bastığımızda keçe ile kaplanmış çekiç o tuşa ait tellere vurur, ardından geri gelir ve çekiç eski konumuna gelmesine rağmen teller titreşmeye devam eder. Bu titreşme bridge ( köprü ) yoluyla ses tahtasına iletilir ve ses tahtası sesi yükselttikten sonra havaya yayar. Parmak tuştan çekildiğinde damper ( titreşim azaltan parça ) tellerin titreşmesini durdurur ve sesi keser. Yukarıda bahsedildiği gibi akustik piyano içerisinde bolca tel bulundurmasına rağmen vurmalı çalgı olarak sınıflandırılır çünkü teller çekme yoluyla ( harpsikord ya da epinet ) gibi değil vuruş yoluyla ses çıkartır. Hornbostel-Sachs enstrüman sınıflandırma sistemine göre piyano chordophone ( telleri ve onu ileten gövdeleri olan enstrümanlar ) olarak sınıflandırılmıştır. Örneğin arp telleri çekme yoluyla çalınan, gitar telleri tıngırdatma yoluyla çalınan, keman yayı (arşe) tellere sürtme yoluyla çalınan, piyano da tellere çekiç ile vurulması yoluyla çalınan chordophone bir enstrümandır. Teknolojik gelişmelerle birlikte chordophone bir enstrüman olan piyano akustik olmasının yanı sıra elektrikli, elektronik ve dijital olacak şekillerde de geliştirilmiştir.

 

İlk piyano 1700’lü yıllarda İtalya, Floransa’da Bartolomeo Cristofori tarafından yapıldı. Cristofori’nin en büyük başarısı, piyanonun temel mekanik sorunu olan, çekicin tellere vurması anında sesin çekicin etkisi ile sönümlenmemesi ve çekicin çok çabuk bir şekilde tellerden ayrılarak notanın yeniden çalınabilmesi sorununa bir çözüm üretmesidir. Öldüğü 1732 yılına dek 20 civarında piyano üretti.

Piyano plastik ile tanışana kadar tuşları fildişinden yapılmakta ve filler sadece piyano tuşları için değil bilardo topu, düğmeler ve ziynet eşyası yapımı için avlanmaktaydı. Günümüzde piyano tuşları plastik ve benzeri maddelerden yapılmaktadır. Bir çok alanda fildişi kullanımı yasaklanmış ve fillerin avlanması yasaklanmıştır. Plastik hayatımızın bir çok alanında bizlere çözüm üretmenin yanı sıra doğal yaşamı korumak adına da katkı sağlamaktadır.

Fazıl Say dinlerken piyano tuşlarında filleri düşünerek üzülmek yerine, notaların ahenginde koşan filleri hayal etmek kadar güzeli yok…

 

 

PAYLAŞ